Hashimoto to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Oznacza to, że organizm w wyniku nieprawidłowego pobudzenia układu immunologicznego produkuje przeciwciała przeciwko własnym komórkom. Schorzenie to leczone jest farmakologicznie, jednak nie ulega żadnej wątpliwości, że dieta w chorobie Hashimoto ma niezwykle istotne znaczenie. Dobrze dobrana pod kątem zapotrzebowania, makro i mikroelementów będzie wspierać leczenie. Wbrew temu, co można często o diecie w Hashimoto przeczytać online, nie należy ona do tych restrykcyjnych. Trzeba jednak brać pod uwagę pewne założenia. Najważniejszym aspektem, na jaki trzeba zwrócić uwagę, jest to, aby żywienie w chorobie Hashimoto było dostosowane do indywidualnych potrzeb i osobistych preferencji danego pacjenta. Nie bez znaczenia są oczywiście współtowarzyszące jednostki chorobowe i przyjmowane leki.

Zalecenia żywieniowe w chorobie Hashimoto

Podstawą dietoterapii jest wyciszenie stanu zapalnego oraz dostarczenie tarczycy niezbędnych składników do produkcji hormonów. Wbrew pozorom dieta odchudzająca przy Hashimoto nie zawsze jest zalecana. Jest to uzależnione od tego czy dana osoba ma jednocześnie nadwagę lub otyłość. W przypadku prawidłowej masy ciała, żywienie w chorobie Hashimoto powinno być dopasowane pod kątem energetycznym do zapotrzebowania chorego. Zalecana jest wtedy dieta normokaloryczna. Oprócz spożywania odpowiedniej ilości jedzenia, wskazana jest regularna aktywność fizyczna, która w przypadku osób z nadwagą lub otyłością będzie pomocna w redukcji nadmiaru tkanki tłuszczowej.

Odżywianie przy chorobie Hashimoto nie różni się drastycznie od zasad dotyczących ogółu społeczeństwa. Ma jednak kilka niuansów, na które warto zwrócić uwagę.

Białko w diecie przy Hashimoto

Białko stanowi fundament diety w chorobie Hashimoto. Jest niezbędne do syntezy hormonów tarczycy oraz wspiera metabolizm, który u chorych bywa spowolniony. Najnowsze przeglądy badań naukowych sugerują, że standardowe zalecenia mogą być niewystarczające. Korzystne jest zwiększenie udziału białka w diecie z zalecanych dla ogółu populacji 10–15% do poziomu 15–20%, a nawet 25% całkowitej energii. Taka zmiana sprzyja lepszemu odczuwaniu sytości i stymuluje termogenezę poposiłkową.

W jadłospisie powinny znaleźć się pełnowartościowe źródła tego makroskładnika: chude mięso (drób, królik), jaja, ryby morskie oraz nasiona roślin strączkowych. Warto dbać o różnorodność, łącząc białka zwierzęce z roślinnymi, aby dostarczyć pełen profil aminokwasów.

Tłuszcze

Tłuszcze są konieczne do wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), które wspierają układ odpornościowy. Warto szczególnie postawić na te pochodzenia roślinnego. Dobrymi źródłami nienasyconych kwasów tłuszczowych jest olej z pestek dyni, oliwa z oliwek, olej lniany, rzepakowy, orzechy, pestki dyni lub słonecznika oraz świeżo mielone nasiona lnu. Oprócz tego nie można zapomnieć o rybach. Stanowią one doskonałe źródło kwasów omega-3, które mają silne działanie przeciwrodnikowe.

Badania potwierdzają, że kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) hamują produkcję prozapalnych cytokin (m.in. TNF-alfa, IL-6). Mechanizm ten ma fundamentalne znaczenie w terapii chorób autoimmunologicznych, ponieważ pozwala na ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego niszczącego gruczoł tarczowy. Należy natomiast unikać izomerów trans oraz nadmiaru nasyconych kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego, które mogą nasilać reakcje zapalne.

Węglowodany a dieta tarczycowa w Hashimoto

Częstym problemem towarzyszącym chorobie Hashimoto są zaburzenia gospodarki cukrowej, w tym insulinooporność. Dlatego dieta powinna bazować na węglowodanach złożonych o niskim indeksie glikemicznym (IG). Pozwalają utrzymać stabilny poziom glukozy we krwi, a to z kolei zapobiega gwałtownym wyrzutom insuliny – hormonu, który w nadmiarze działa niekorzystnie na tarczycę.

Bazą jadłospisu powinny być produkty pełnoziarniste: grube kasze (gryczana, pęczak), ryż brązowy, komosa ryżowa oraz pieczywo razowe na zakwasie. Produkty te dostarczają błonnika pokarmowego, który wspomaga perystaltykę jelit. Jest to niezwykle istotne, ponieważ jednym z objawów niedoczynności tarczycy są uciążliwe zaparcia. Należy natomiast wyeliminować cukry proste: słodycze, wyroby cukiernicze i słodzone napoje.

Warzywa i owoce w chorobie Hashimoto – które jeść, a których unikać?

Dieta w Hashimoto to jadłospis obfitującący w warzywa i owoce, szczególnie te charakteryzujące się wysoką zawartością antyoksydantów. Produkty te mają za zadanie zmniejszanie toczącego się w organizmie stanu zapalnego. Szczególnie bogatym źródłem substancji o działaniu antyoksydacyjnym są owoce jagodowe, takie jak:

Wiele pytań pojawia się w kontekście warzyw krzyżowych (kapustnych), takich jak brokuł, kalafior czy jarmuż. Zawierają goitrogeny – substancje, które mogą wiązać jod i utrudniać jego wykorzystanie przez tarczycę. Nie trzeba ich jednak całkowicie usuwać z diety. Wystarczy poddać je obróbce termicznej. Gotowanie bez przykrycia przez pierwsze kilka minut pozwala zredukować ilość substancji wolotwórczych o ok. 30%, czyniąc te warzywa bezpiecznym i wartościowym elementem obiadu.

Suplementacja w chorobie Hashimoto

W chorobie Hashimoto dieta może wymagać dodatkowej suplementacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na witaminę D - jej niedobór wpływa na wzrost poziomu TSH. Ze względu na ograniczony dostęp do słońca należy włączyć jej suplementację od września do kwietnia, a w przypadku niedoborów także w miesiącach letnich. Niezwykle ważnym pierwiastkiem jest również selen, niezbędny do przekształcania hormonu T4 w aktywną formę T3. Badania sugerują, że odpowiednia podaż selenu może pomóc w obniżeniu poziomu przeciwciał aTPO. Inne składniki, na które warto zwrócić uwagę, to cynk (wpływający na kondycję włosów) oraz żelazo (częsty niedobór u kobiet).

Dieta na chorobę Hashimoto nie może być uboga w nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Dlatego osoby, które nie spożywają ryb, powinny wdrożyć odpowiednią suplementację.

Czego nie wolno jeść przy Hashimoto?

Istnieją grupy produktów, które mogą zaostrzać przebieg choroby lub wchodzić w interakcje z lekami. Często dyskutowanym składnikiem jest gluten. Choć nie u każdego pacjenta konieczna jest jego eliminacja, to współwystępowanie celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten jest w tej grupie częstsze. Warto obserwować organizm i w razie dolegliwości gastrycznych rozważyć diagnostykę w tym kierunku.

Ostrożność należy zachować przy spożywaniu soi. Zawarte w niej izoflawony mogą hamować działanie peroksydazy tarczycowej (enzymu produkującego hormony) oraz zaburzać wchłanianie leków syntetycznych. Soję należy spożywać z umiarem, zachowując co najmniej 4-godzinny odstęp od przyjęcia tabletki z tyroksyną. Z jadłospisu należy bezwzględnie usunąć żywność wysokoprzetworzoną (fast-food, gotowe dania instant) oraz ograniczyć alkohol, który negatywnie wpływa na barierę jelitową.

Na co jeszcze zwrócić uwagę na diecie przy Hashimoto?

Regularność posiłków to podstawa stabilizacji metabolicznej. Zaleca się spożywanie 4-5 posiłków dziennie w odstępach co 3-4 godziny. Taki rytm zapobiega wahaniom poziomu cukru i napadom głodu. Równie ważna jest dbałość o mikrobiotę jelitową – jelita to centrum odporności. Warto włączyć do diety naturalne probiotyki, np. kiszonki (jeśli są dobrze tolerowane), które wspierają szczelność bariery jelitowej.

Podczas gotowania pamiętaj o jodzie – pierwiastku niezbędnym dla tarczycy, jednak jego nadmiar może być szkodliwy przy aktywnym stanie zapalnym. Głównym źródłem powinna być sól jodowana (stosowana z umiarem, do 5 g dziennie) oraz ryby.  Podczas stosowania diety przy chorobie tarczycy – Hashimoto warto sięgać o przyprawy działające przeciwzapalnie. Należą do nich: kurkuma, czosnek, imbir lub cynamon.

Jelita a tarczyca – związek z dietą przy Hashimoto

Współczesna nauka coraz częściej zwraca uwagę na ścisły związek między stanem jelit a chorobami autoimmunologicznymi. Tzw. „nieszczelne jelito” (zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej) może prowokować układ odpornościowy do ataku na własne tkanki. Ponadto zdrowa mikrobiota jest niezbędna do konwersji około 20% hormonu T4 do aktywnego T3 oraz do wchłaniania składników takich jak selen, cynk czy żelazo. Dlatego dieta w Hashimoto powinna wspierać mikrobiom.

Oprócz wspomnianych kiszonek, warto zadbać o prebiotyki, czyli pożywkę dla dobrych bakterii (znajdziesz je w cykorii, karczochach, cebuli i czosnku). W przypadku silnych dolegliwości gastrycznych, wzdęć czy bólów brzucha, warto skonsultować z gastrologiem diagnostykę w kierunku SIBO (przerostu flory bakteryjnej), które często współwystępuje z chorobami tarczycy.

Protokół autoimmunologiczny (AIP) – czy warto stosować restrykcje w diecie?

Pacjenci szukający informacji w sieci często trafiają na Protokół Autoimmunologiczny (AIP). Jest to restrykcyjna dieta eliminacyjna, która wyklucza na pewien czas zboża, nabiał, rośliny strączkowe, orzechy, pestki oraz warzywa psiankowate (pomidory, ziemniaki, paprykę). Jej celem jest maksymalne wyciszenie układu immunologicznego i identyfikacja nietolerancji pokarmowych. Badania pilotażowe wykazały, że stosowanie AIP może poprawić jakość życia pacjentów z Hashimoto i zmniejszyć markery stanu zapalnego, choć nie zawsze wpływa znacząco na sam poziom hormonów tarczycy. Warto jednak pamiętać, że jest to dieta czasowa i trudna do zbilansowania, dlatego powinna być prowadzona wyłącznie pod okiem doświadczonego dietetyka, aby nie doprowadzić do niedoborów pokarmowych.

Nie można zapomnieć o higienie stylu życia. Przewlekły stres powoduje wyrzut kortyzolu, który blokuje konwersję hormonów tarczycy i osłabia wrażliwość komórek na ich działanie. Zadbaj o regenerujący sen (7-8 godzin) i techniki relaksacyjne, ponieważ dieta to tylko jeden z filarów zdrowia w chorobach autoimmunologicznych.

 

 

Przykładowy jadłospis w chorobie Hashimoto

 

Jeśli chcesz zobaczyć przepisy przygotowane dla diety w chorobie Hashimoto z gramaturą produktów dostosowaną do Twoich indywidualnych potrzeb zarejestruj się 

Korzystanie z naszego serwisu jest zupełnie bezpłatne.

 

 

Następna dieta Dieta przy nadczynności tarczycy